Arxivlər

ZEYNƏB ƏRBAKAN

zeynəb erbakan“Atam bizə milli və mənəvi dəyərlərə bağlı bir insan, həqiqi bir müsəlman olmağımız üçün hər zaman nəsihətlər verərdi. Və buna xüsusi diqqət yetirərdi. Əlbəttə ki, mənim də  müxtəlif dünyagörüşü və ideologiyalara sahib olan dostlarım olub. Ancaq siyasi düşüncəm heç bir zaman dəyişməyib”.

Zeynəb Ərbakan

“Milli Görüş” hərəkatının banisi mərhum Nəcməddin Ərbakanın qızı, “Səadət Partiyası” Qadın Qollarının rəhbəri Zeynəb Ərbakan 3 dekabr 1967-ci ildə Ankarada dünyaya gəlib. Orta təhsilini Ankarada başa vuran Zeynəb xanım 1994-cü ildə Orta Doğu Texnik Universitetinin (ODTÜ) Kimya mühəndisliyi fakültəsinin məzunu olub. Oxumağa davam et

XƏDİCƏ NƏRMİN ƏRBAKAN

NE-“Mömin kişilər və mömin qadınlar bir-birinin vəliləridirlər. Onlar yaxşı işlər görməyi əmr edər, pis işləri yasaq edər, namaz qılıb zəkat verər, Allaha və Peyğəmbərinə itaət edərlər. …” (“Tövbə”, 71).

Bu xanımın həyatına nəzər salsaq bütün həyatının sanki bu ayə üzərində qurulduğunu görərik. Mübarizə yolunda olan insanların hər birini cihada təşviq etmiş, onları qorumuş və dəstək olmuşdur. Həmişə təmasda olduğu insanların elmə yiyələnməsi üçün əlindən gələni etmiş, onları doğru yola dəvət etmiş, xeyirli işlər görməyə sövq etmiş və haramlardan çəkindirmişdir. Oxumağa davam et

XALİDƏ İZZƏTBEQOVİÇ

Əsrimizin siyasi xadimlərindən biri və İslam mübarizəsinin mücahidi Aliya İzzətbeqoviçin həyat yoldaşı, Bosniyanın anası Xalidə İzzətbeqoviç… O, II Dünya Müharibəsi dövründə yaşamış, uşaqlıq illəri müharibənin dəhşətləri içərisində keçmiş, daha sonra Titonun dövründə əsarətdə olmuş, həbs edilmiş, sonra həbsdən azad olunmuş, hədə-qorxularla dolu olan bir həyat sürmüşdür. Əzab-əziyyətlər içərisində keçən həyat yolunda ömür-gün yoldaşının yeganə dəstəkçisi olmuşdur. Eyni ilə “Səadət Əsri”ndə Hz. Xədicə və Hz. Fatimə kimi.

Xalidə İzzətbeqoviç 1926-cı il iyun ayının 20-də Sarayevonun yaxınlığında olan Könitz qəsəbəsində müsəlman əsilli bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Qız İnstitutunun Ailə və Evlilik fakültəsinin məzunu olmuşdur. 1946-cı ildə Aliya İzzətbeqoviçlə nikah bağlayacaqları gün həbs edilmişlər. Səbəb isə birlikdə yayımladıqları “Mücahidlər” jurnalı idi. Kommunist hökuməti qanunsuz yayım həyata keçirmək bəhanəsi ilə jurnalı bağlamış və onları həbs etmişdir. Çox keçmədən Xalidə xanım azadlığa buraxılsa da, Aliya İzzətbeqoviç 3 il azadlıqdan məhrum edilmişdir.

Həbsxanaya düşdükdən sonra belə bir an da olsun peşmanlıq hissi keçirməyən Xalidə xanım özünü Allaha daha da yaxın hiss etmiş və fəaliyyətini daha da ciddi bir şəkildə davam etdirmişdir. Aliya bəy həbsxanadan çıxandan sonra onunla ailə qurmuş və birlikdə islami yayım fəaliyyətinə yenidən başlamışlar. 1990-cı ildə Aliya bəy qurduğu “Demokratik Hərəkat Partiyası” tərəfindən prezident seçilmişdir.

Əvvəllər Xalidə xanım İslam qanunlarına uyğun olaraq örtünmək istəsə də, dövlət məmurları və polis tərəfindən hədələnərək bu hərəkətinə mane olmuşlar. Yalnız Aliya bəyin Partiyası seçkilərdə qalib gələndən sonra Xalidə xanım örtünmüşdür.

Kommunist rejimi dağıldıqdan sonra azadlığa qovuşmuş, öz ölkəsində İslami dəyərləri azad bir şəkildə müdafiə edib bu dəyərləri yaşatmaq istərkən Bosniya üfüqlərinə yenə də bir fəlakət üz verdi. Xalidə xanım çox keçmədi ki, xalqını yenə də qorxulu bir fəlakətin, tarixin ən qanlı və vəhşi bir müharibəsinin içində gördü.

Müharibənin dəhşətlərini, məzlum və günahsız insanların, təcavüzə uğrayanların bütün ağrı-acılarını ürəyində daşımağa başladı Xalidə xanım. Ancaq nə onun özü, nə də həyat yoldaşı yorulub-usanmadılar. Heç bir zaman Quran-kərimdən ayrılmadılar, çünki ilahi vədə inanırdılar.

Böyük mübarizələr böyük insanlar tələb edir. Eləcə də böyük insan olmaq üçün böyük hadisələrin imtahanından keçmək lazımdır. Dözümlü ürək, əziyyətlərə səbirlə davam gətirmək, vəfa, fədakarlıq – bu keyfiyyətlərin hamısı Xalidə xanımda artıqlaması ilə var idi. Xalidə xanım təkcə üç övladının deyil, bütün Bosniyanın və bosniyalıların – şəhidinin də, qazisinin də anası idi. O, şəfqət qəhrəmanı, həqiqi bir ana idi. İmkan tapan kimi ön cəbhənin ən qaynar nöqtələrinə gedərək bosniyalı əsgərlərlə görüşür, onlara mənəvi dəstək olurdı.

O, ailəsindən, uşaqlarından, vətənindən ayrılıb İstanbula köçmək məcburiyyətində qalan, lakin burada da Bosniya üçün, bosniyalılar üçün gecəsini gündüzünə qataraq çalışan bir qəhrəman olmuşdur.

İstanbula gəldiyi gündən bosniyalı qaçqınlar üçün salınmış düşərgə və xəstəxanalara gedir, elə onlarla birlikdə gününü başa vurur, Bosniyaya yardım göstərmək və oradakı övladlarına dəstək olmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxırdı.

Xalidə xanım İstanbulda toxucu qadınlardan ibarət bir dərnək yaratmış və bosniyadakı əsgərlərə on min dəstə yaxın paltarın toxunub göndərilməsini təşkil etmişdir. Bundan başqa, təcavüzə məruz qalmış qadınların müalicəsi ilə şəxsən məşğul olmuş, onları ailələrinə qovuşdurmuş, subay qızların ailə qurmasına şərait yaratmış, onların mənəvi yükdən azad olmaları üçün əlindən gələni etmişdir. Müharibə qurtarandan sonra o, Bosniyaya Quran və təfsir kitablarının göndərilməsini təşkil etmişdir.

Onun kimi xanımlara “First Lady” (“Birinci xanım”) deyirlər. O isə prezident xanımı olmağın üstünlüklərini yaşamaq əvəzinə, bu məqamın yalnız məsuliyyətini çiyinlərində daşımışdır.

İnanırıq ki, Bosniyanın mübarizəsi tarixə çevrildiyi zaman Xalidə xanımın da adı tarix kitablarında layiqli yerini tutacaqdır.

Kifayət Həsənli

SÜRƏYYA YÜKSƏL

“Onlar Allaha, axirət gününə inanır, yaxşı işlər görməyi əmr edir, pis əməllərdən çəkindirir və xeyirli işlər görməyə tələsirlər. Onlar əməlisaleh şəxslərdəndirlər”. (“Ali-İmran”, 114)

Sanki səadət əsrindən dövrümüzə düşən bir ulduz və yüksək zirvədə dayanan şəxsiyyətlərdən biri – Sürəyya Yüksəl.

O, 1954-cü ildə Bitlisdə dünyaya gəlmişdir. Atası İslam aləmində yaxından tanınan, ömrünü Quran xidmətinə həsr edən mərhum Molla Sədrəddin Yüksəl, anası Saratə xanım idi. Şəxsiyyəti və mübarizəsi ilə Türkiyə müsəlmanları üçün sönməyən bir məşəl olan qardaşı Mətin Yüksəl 1979-cu ildə Fatih məscidində şəhid olmuşdur.

Sürəyya Yüksəl orta məktəbi və liseyi Bitlisdə bitirmiş, 1966-cı ildə ailəsi ilə birlikdə İstanbula köçmüşdür. 1971-ci ildən etibarən Fəzilət Quran kurslarında oxumuş, sonra isə orada müəlliməlik etməyə başlamışdır. Bu kursda və sonralar özünün təsis etdiyi “Suffə” adlı kursda iyirmi beş il ərzində təfsir dərsləri keçmişdir. Özündən sonra isə onun yolunu davam etdirəcək böyük bir tələbə ordusu qoyub getmişdir.

İstanbul universitetinin astronomiya fakültəsinə daxil olmuş, lakin hicab qadağası tətbiq edilməyə başladığı zaman sonuncu kursda universiteti tərk etmişdir. Universitetdə gənclərin yetişməsində böyük rolu olan bu xanım yüksək səviyyədə olmaq üçün universitet diplomunun heç də vacib olmadığını öz həyat yolu ilə bir daha sübut etmişdir.

Türkiyə müsəlmanlarının modernizmin təsiri altına düşdüklərini və bunun ümmət anlayışının unudulmasına apardığını anlayan Yüksəl həyatını bu işə həsr etmiş və bu yolda həqiqi mənada əlindən gələni etmişdir. İslam dinini bütün insanların tanıya bilməsi ideyası uğrunda ömrü boyu var qüvvəsi ilə fəaliyyət göstərmişdir. Mübariz və aktiv şəxsiyyəti ilə bir çox insanlara rəhbərlik etmiş və onların həyatında əhəmiyyətli rol oynamışdır. O, 1980-ci ildən etibarən baş örtüsü mübarizəsini çiyinlərində daşıyanlardan biri olaraq ön cərgədə olmuş, 1982-ci ildə Türkiyədə baş örtüsü qadağasının yeni tətbiq olunduğu dövrdə buna etiraz edən gənc müsəlmanlardan biri kimi fəaliyyət göstərmiş, bu sahədə müxtəlif kitab və bukletlərin hazırlanıb yayınlanmasında böyük rolu olmuşdur. Həmin dövrdəki fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq bir neçə dəfə həbs edilmişdir.

Müsəlmanların olduğu hər yerdə və hər bir işdə ayrı-seçkilik qoymayan, bütün səmimiyyəti ilə onlara dəstək olan Sürəyya xanım yalnız Allah rizasını düşünmüşdür. O həm də əfqan mübarizəsini yaxından dəstəkləyən bir insan kimi tanınmış, əfqan və fələstin yoxsullarının maddi ehtiyaclarını ödəmək üçün dəfələrlə xeyriyyə tədbirləri təşkil etmişdir.

Yüksək səviyyədə ərəb dilini bilən Sürəyya xanım Quran aşiqi, öyrəndiyi bütün elmlərlə Quranı dərk etməyə çalışan bir Quran tələbəsi idi. Həyatını Quranın dəvətinə həsr etmiş, tarixçi və reformist cərəyanların qarşısına çox ciddi faktlarla çıxmışdır.

O, islami fəaliyyətində təkcə gələcək nəsillər üçün deyil, bugünkü müsəlmanlar üçün də nümunə göstəriləcək bir zirvə və çox vacib bir missiyanı öz üzərinə götürmüş mücahid bir qadın idi. Hadisələrin gedişatı ilə nəticələrini əlaqələndirməyi bacaracaq qədər zəkalı, son dərəcə imanlı və etibarlı, heç bir zaman əyilməyən, təsir altına düşmədən doğru hesab etdiyi yolda son nəfəsinə qədər addımlayan bir qəhrəman idi.

Həyatının Hicazda sona yetməsini arzulayan Sürəyya Yüksəl bir neçə dəfə həcc və ümrə ziyarətinə getmişdir. Səhhətinə görə uzun müddət müalicə alan Sürəyya Yüksəl 2005-ci ildə Türkiyədə vəfat etmişdir.

Sürəyya Yüksəl ailə qurmamış və ana olmamışdır. Özündən sonra həyatda bir dəst belə paltarının da qaldığı məlum deyil, ancaq hicablı olduğu üçün məktəblərə buraxılmayan müsəlman qızların onun qurduğu Suffədə təhsil aldığı hər kəsə məlumdur. Həyatı tələbə yetişdirməklə keçən bu əvəzsiz insan ölümündən sonra da dininə xidmət etməyə davam etmişdir.

Peyğəmbərimizin mübarək tədrisinə tələbəlik etmiş əshabələrin universiteti olan Suffədən Sürəyya Yüksəlin başı örtülü qızlar üçün qurduğu Suffəyə uzanan yolda həyatını Quran-kərimə həsr etmiş bütün müəllimlərin bir prototipi idi Sürəyya Yüksəl. Onun həqiqi aləmdə daha qiymətli bir yerə layiq olması üçün Rəbbimizə dua edək.

Kifayət Həsənli

ŞULƏ YÜKSƏL ŞƏNLƏR

Dövrünün mətbuat dünyasında yer alan böyük bir yazıçı. Eyni zamanda dövrünün müsəlman qadınlarına bir nümunə. Türkiyədə baş örtüsü və islami təsəttürə ilk damğasını vuran, qorxmadan və çəkinmədən bu yolda mübarizə edən bir mücahid qadın. Onun başladığı mübarizə yolunda bu gün minlərlə qadın irəliləyir.

O, mübarizə apardığı illər ərzində İslam həqiqətlərinin xanımlar arasında yayılmasında ən böyük rolu olan bir qəhrəmandır. Anadolunun bütün şəhər və qəsəbələrini addım-addım dolaşmış və 600-ə yaxın konfrans keçirmişdir. Hətta həbs edilmiş, hər cür əzab və əziyyətə qatlaşmışdır, lakin mübarizəsindən əsla əl çəkməmişdir.

Şulə Yüksəl Şənlər 1938-ci il may ayının 29-da Qayseridə anadan olub. Ailəliklə əslən kiprlidirlər. Ərəblər Kipri fəth edən zaman oraya gələn Peyğəmbərimizin bibisi qızı Hala Sultan nəslindəndir.

6 yaşında ikən atasının işi ilə əlaqədar olaraq ailəsi ilə İstanbula köçür, orada orta məktəbi bitirir, lakin anasının səhhəti ilə əlaqədar olaraq təhsilini davam etdirə bilmir.

Məktəbi tərk etdiyinə görə çox pərişan olan Şulə Yüksəl: “Əvvəllər məktəbi tərk etdiyimə görə çox təəssüflənirdim. Amma indi təəssüflənmirəm. Bəlkə də, oxusaydım, bugünkü islami mədəniyyəti tapa bilməyəcəkdim. Hər şeydə bir xeyir və hikmət var” – deyir.

Evdə də boş vaxtlarında bədii kitablar oxumağa başlayır. Əlinə düşən bütün kitabları oxuyur. Arada hekayələr yazır. Artıq 13 yaşında ikən hekayələrini “Yelpazə” jurnnalında nəşr etdirir. Elə ilk yazıçılıq fəaliyyətinə də buradan başlayır. İlk məqalələri isə həftəlik çıxan “Qadın” qəzetində nəşr edilir. Sonra dövrün ən məşhur yazıçılarının da adlarının çəkildiyi “Yeni İstiqlal” qəzetinin gənclik rubrikasında yazmağa başlayır.

Həmin vaxtlarda əvvəl rəsm, sonra isə musiqi dərsləri alır. Kanunda ifa etməyi öyrənir.

Bütün bunlarla paralel Şulə Yüksəl Şənlər sosial fəallığı ilə də fərqlənir. Eyni zamanda bir neçə dərnəyin üzvü olur. Müxtəlif cəmiyyətlərdə rəhbər vəzifələri icra edir. Daha sonra isə siyasətə atılır və Ədalət Partiyasının “Gənclik”, “Ədəbiyyat və Mədəniyyət” qollarına rəhbərlik edir. 63-64-cü illərdə Partiyanın seçkilərə hazırlığı üçün keçirilən təbliğat mitinqlərində iştirak edir və nitqlər söyləyir.

Şulə Yüksəl Şənlərin böyük qardaşı Özər Şənlər Səid Nursinin yaxın ətrafında olan gənclərdən idi. O, ailəsinin modern həyat tərzi, ana və bacılarının örtünməməsi ilə barışa bilmirdi. Anasına və bacılarına, xüsusən də Şulə Yüksələ İslam mədəniyyətini yorulmadan aşılayar, örtünmələrini xahiş edərdi, lakin onlar bunun bir gerilik olduğunu, onların isə “müasir”  qadınlar olduqlarını söyləyib bu işdən boyun qaçırardılar.

Həmin vaxtlarda Özər sarılıq xəstəliyinə yoluxur və ölümcül vəziyyətdə xəstəxanada yatır. Şulə Yüksəl ondan nə istədiyini soruşur, o isə cavabında “Risaleyi-Nur” dərslərinə getməsini xahiş edir.

Beləliklə, Şulə Yüksəl din dərslərinə getməyə başlayır və elə ilk dərsdən İslam dininin gözəlliyinə valeh olur, lakin bir müddət din dərsləri ilə paralel, sosial fəaliyyətini də davam etdirir.

Din dərslərinə artıq anası da onunla bərabər gedirdi. 1965-ci ildə əvvəlcə anası, sonra isə Şulə Yüksəl örtünür. O, örtündüyü günü belə xatırlayır: “Başörtümü örtmək üçün aynanın qarşısına keçdim. Sanki şeytanla mənim aramda bir mübarizə başladı. Başımı yarı qapalı şəkildə örtdüm və öz-özümə dedim: “Bu gülməli vəziyyətim nə vaxta qədər davam edəcək? Anam örtünür mən niyə örtünmürəm”. Bu dəfə baş örtümü qabağa çəkib başımı tamamən örtdüm, lakin güzgüdən sanki əksim mənə dedi ki: “nə qədər çirkin oldun”. Mən örtünü təkrar geri itələdim. Sonra da belə etdiyim üçün peşman oldum. Bu şəkildə bir muddət davam etdi və birdən ağlıma bu fikir gəldi. Mən gözəlliklə çirkinlik üçünmü mübarizə aparıram, yoxsa imanım üçünmü? Bir çəngə saça görə imanımdanmı olacağam? Bəli, ən sonunda qalib gəldim şeytanıma. Əlhəmdulillah”.

Örtündükdən sonra Şulə Yüksəl bütün dərnək və partiyalarla əlaqəsini kəsir. Hətta həmin vaxtlar ona Ədalət Partiyasından millət vəkilliyi təklif edilir, lakin o, bu təklifi qəbul etmir.

“Yeni İstiqlal” qəzetində yazmağa başlayır. Qəzet səhifəsinin dörddə bir hissəsində həm qadınlar üçün təsəttür modelləri, həm uşaqlar üçün dini hekayələr, həm də öz fikirlərini yazmağa başlayır. 26 yanvar 1967-ci ildə yazdığı “Müsəlman qadınların örtünməsi vacibdir” məqaləsinə görə Türk Qadınlar Birliyi onu məhkəməyə verir. İlk məhkəməsi bu yazısı ilə başlayır. Həmin məhkəmədə bəraət qazanır və fəaliyyətinə davam edir. Qəzetdə yazmaqla bərabər Şulə Yüksəl artıq müxtəlif şəhərlərdə dini mövzuda konfranslar verməyə başlayır. Verdiyi konfranslar çox böyük marağa və əks-sədaya səbəb olur. Bəzən konfransa başı açıq gələn qadınlar örtünüb çıxırdılar. Ən böyük konfransı Ankarada keçirilmişdir. Dil, Tarix, Coğrafiya Fakültəsində keçirdiyi konfransda on minə yaxın qadın iştirak etmişdi. Onların içərisində millət vəkilləri, tələbələr, teatr aktrisaları var idi.

Şulə Yüksəl Şənlər 1967-ci ildə Türkiyə Prezidentinin Qurban bayramı münasibətilə xalqa müraciətində söylədiyi “Quranda örtünmək və ya açılmaqla bağlı heç bir ayə yoxdur və bu örtünməyə təşviq edən öncülər mütləq cəzalarını alacaqlar” sözlərinə cavab olaraq bir məqalə yazır. Bir müddət sonra Roma Papasının Türkiyəyə gəlməsinə qarşı çıxıb “Ağlayın, ey müsəlmanlar, ağlayın” adlı daha bir məqalə yazır. Bu məqalələrdən sonra Şulə Yüksəlin həbs edilməsi qərarı çıxır və 1971-ci ildə 13 ay 10 gün müddətinə azadlıqdan məhrum edilir.

Həbsxanadan çıxdıqdan sonra Şulə Yüksəl yenə də yarımçıq qalmış fəaliyyətini davam etdirir. “İdealist Xanımlar Dərnəyini” yaradır və dərnəyə özü rəhbərlik edir. Qeyd edək ki, dərnəyə gələn gənc qızların içərisində Əminə Gülbaran (Ərdoğan) da var idi.

Şulə Yüksəl iki dəfə ailə qurmuş, lakin hər ikisi uğursuz olmuşdur. Anası Ümran xanım vəfat etdikdən sonra atasının yanına köçür. Böyük maddi sıxıntı keçirən Şulə Yüksəl bir müddət sonra atasını da itirir. Uzun illərin çəkdiyi gərginlik, stres və əziyyət özünü göstərdi. O, yaddaşını itirdi və bu günə qədər də həkim nəzarəti altında yaşayır.

Bu il 72 yaşını qeyd edən Şulə Yüksəl Şənlərin ən böyük arzusu gənc qızların başında örtü görməkdir. Ömrünü, malını və canını bu mübarizə yolunda sərf edən Şulə Yüksəlin arzusu artıq həyata keçmişdir. O dövrlər kiçik bir qrup olan örtülü xanımların sayı bu gün minlərə, milyonlara çatmışdır.

Kifayət Həsənli

ƏMİNƏ ÖZKAN ŞƏNLİKOĞLU

“Mənə çox təsir edən belə bir hadisə olmuşdu. İnqilab Tarixini oxuyarkən bir səhnə ilə rastlaşmışdım. Orada qara çarşablı bir qadın göstərilmiş və “Qadın dünən bu cür əsir idi”, – yazılmışdı, yanında isə açıq geyimli bir qadın göstərilərək “Bu gün isə bu şəkildə azaddır” yazısı verilmişdi. Mən bunu görəndə, əgər bir gün örtünsəm, bu qadın kimi qara çarşab geyinəcəyəm və qadının əsir olmadığını sübut edəcəyəm, – deyə özümə söz vermişdim”.

Əminə Şənlikoğlu

Əminə Özkan Şənlikoğlu 27 may 1953-cü ildə anadan olmuşdur. Uşaqlıq illəri Adapazarının Saloğlu və Karaçalı kəndlərində keçmiş, 9 yaşında isə İstanbula gəlmişdir. Uşaqlığı çox böyük bir mübarizə içində keçən Şənlikoğlu bəzi ədalətsizlikləri artıq kiçik yaşlarında sezməyə başlamışdı. Hələ gənclik illərindən müxtəlif dini elmləri öyrənməklə məşğul olmuşdu. Dinləri araşdırmağa başlamış və İncili oxumuşdur. Daha sonra İslama yönəlmiş, İslam haqqındakı sualları araşdırıb incələdikcə əsl həqiqətlərlə qarşılaşmışdır. İslami təhsil almağa başlamışdır. Fiqh və Əqidə kimi bütün islami elmləri həyat yoldaşı Rəcəb Özkandan və xüsusi müəllimlərdən öyrənmişdir. Həqiqətləri tapmaqla kifayətlənməyən Şənlikoğlu onları bilmə, öyrənmə və öyrətmə yolunda inamla irəliləmişdir.

Əminə Şənlikoğlu adı dillər əzbəri olan bir yazardır. O, ülvi hisslərə məftun, dünya məqamlarına zərrə qədər meyli olmayan bir xanımdır. Xalq xüsusilə onu qara çarşabı ilə televiziya kanallarında dinsizlərlə mübahisələrindən tanıyır. O, qadının çarşabla da intellektual, azad və müasir ola biləcəyini öz şəxsində göstərmişdir. Qadın jurnalı çıxararaq, konfranslar keçirərək, kitablar yazaraq baş örtüsünün qadını heç bir haqdan məhrum etmədiyini sübut etmişdir. Beləliklə də, illər öncə özünə verdiyi vədi həyata keçirmişdir.

Əminə Şənlikoğolu artıq indi əlliyə yaxın kitabın müəllifidir. İslami həyatı tam mənası ilə yaşayan bu mücahid xanım bu yolda dəfələrlə haqsızlıqlara məruz qalmışdır. “Bize nasıl kıydınız” (“Bizə necə zülm etdiniz”) adlı kitabı əsasında film çəkiləndən sonra onun haqqında çox danışılmağa başlandı. İstiqlal məhkəmələrinə toxunduğu üçün filmi yasaq belə etmək istədilər.

İlk kitabı “Gençliyin İmanını Sorularla Nasıl Çaldılar” (“Gəncliyin İmanını Suallarla Necə Oğurladılar”) adlanır. Bu kitabda qadınların açıq şəkildə satıldığı, oğurluqların, təcavüzlərin və digər günahların baş alıb getdiyi yazılır. “İslam gəlməsə, bu vəziyyət düzəlməz”, – deyə qeyd edir yazıçı. İslam hüququnun hakim olduğu dövrlərdə cinayətlərin sayının minimum olduğu halda (məsələn oğurluqdan əli kəsilənlərin sayı beşi keçmirdisə), 70 ildir ki, ölkədə müxtəlif cinayətlər üzündən qolu və başı kəsiləcək insanların sayı sayılmayacaq qədər çoxdur – deyə nəzərə çatdırılır.

Bu kitabına görə Əminə Şənlikoğlu məhkəməyə verilmiş, 15 il həbs cəzası istənilməklə mühakimə olunmuş və iki il yarım həbs həyatı yaşamışdır. Dəfələrlə məhkəməyə verilən, nəzarət altında saxlanılan Şənlikoğlu 1985-ci ildən etibarən “Mektub” jurnalının “Genel Yayın Yönetmenliyi”nə rəhbərlik etməkdədir. O, bu günə kimi Türkiyənin bir çox şəhərlərində və müxtəlif xarici ölkələrdə İslam dini mövzusunda bir sıra konfranslar keçirmişdir.

Əminə Şənlikoğlu iki övlad anasıdır.

Kifayət Həsənli   

NÜSRƏT ƏMİN

Nəsli 30 vasitə ilə Həzrət Əli ibn Əbutalibə (ə) çatan, “İsfahanlı müctəhidə xanım Nüsrət Əmin” adı ilə tanınmış Haciyə xanım Nüsrət Beygəm Əmin hicri şəmsi tarixinin 1265-ci ilində İsfahanda dünyaya göz açıb. Atası Hacı Seyid Mühəmmədəli Əminul-Tuccar İsfahani mömin və səxavətli bir insan, anası isə olduqca şərafətli və xeyirxah bir xanım idi. Qızının oxumağa böyük həvəs göstərdiyini görən anası onu 4 yaşından Quranı və fars dilində yazıb-oxumağı öyrənməsi üçün məktəbə göndərir. Halbuki o zamana hakim olan mühitdə çox az ailələr öz qızlarını elm əldə etmək üçün məktəbə, yaxud mədrəsəyə göndərirdilər.

Beləliklə, öz təhsilinə davam edən Əmin xanım 15 yaşında əmisi oğluna ərə gedərək onunla ailə həyatı qurur. Uşaqları dünyaya gələndən sonra isə onların tərbiyəsi ilə də özü məşğul olmağa başlayır. Lakin bütün bunlar onun təhsilini davam etdirməsinə, islami elmləri mütaliə və təhqiq etməsinə, araşdırmasına mane ola bilmir.

Kiçik yaşlarından Allah-Taala aşiqi və Allahın nişanələri, məxluqatı üzərində xüsusi təfəkkürə, düşüncəyə sahib olan Əmin xanım hikmət elminin təhsili zamanı müəyyən kəşflərə, yeniliklərə nail olur. Bu barədə onun təfsirə dair yüksək səviyyədə yazılmış sənət əsərlərindən “Ərbəinul-Haşimiyyə” və “Nəfəhətul-Rəhmaniyyə” kitabları buna ən gözəl nümunədir.

40 yaşında ikən “Ərbəinul-Haşimiyyə” kitabının nəşrinə nail olur. Elmi dərəcə almaq üçün mərcə və alimlər: Ayətullah Hairi Yəzdi, Ayətullah Mühəmməd Kazim Yəzdi və b. tərəfindən özünü təsdiq edəndən sonra dövrün mərcəi-təqlid və alimlərinin sual-cavabla dolu imtahanlarındakı iştirakında uğur qazandığı üçün o, Ayətullah-üzmalar tərəfindən ictihad dərəcəsinə yetişir. Beləliklə, İslam dünyasında ilk müctəhidə xanım olur.

Müctəhidə Əmin xanım 1344-cü ildə öz sərmayəsi ilə İsfahanda vahid İslam qızlar məktəbi təsis edir. 1346-cı ildə isə ilk dəfə olaraq “Fatimə (s) məktəbi” adı altında qadınların dini elmlər mədrəsəsini təsis edir. Bu təşkilat həmin vaxtdan müsəlman qadınların dini təlim və tədrisində, görkəmli qadın simalarının inkişafında  özünəməxsus rol oynayır.

Əmin xanım zövqlü, təvazökar, müdrik, gülərüz, sakit və azdanışan, heç bir dəbdəbəyə meyil etməyən bir alim və Əhli-Beytin (ə) ən sadiq dostlarından biri idi. Onun müqəddəs və lütfdolu vücudu ürfan elminə, mənəviyyata elə qərq olmuşdu ki, onu görən hər kəs onun daxili aləminin, yüksək əxlaqının cazibəsinə düşürdü. Bu elmli, alim qadının varlığının mehi cəmiyyət qadınlarının üzərinə əsərək yatmış düşüncələrin oyanmasına, onların dini elmlərin təhsili yolunda inkişafına və mənəvi təkamülünə təkanverici qüvvə oldu.

Əmin xanım uzun illər elmi təhsil və mənəvi məqam yolunda zəhmət çəkərək, həqiqətən, sübut etdi ki, qadın ictimai mühitdə, hicab pərdəsi altında da tam bir təqvası, iffəti və müqəddəs dininin hökmlərinə riayət etməsilə öz elmi təhsilini davam etdirə bilər, görkəmli mövqeyə nail olub, elmlə din arasında bağlılıq yarada bilər. O, hicabın təkamül və inkişafa mane olmasını təsəvvür edən hər kəsin və ya “qadın hər növ inkişafi təkamüldən məhrum olmalıdır”, – deyən bir qrup insanların əksinə olaraq ayağa qalxdı və o cür səhv düşüncələri alt-üst etdi.

Allah-Taalanın bu müqərrəb bəndəsinin pak ruhunu xalis etmək və cilalamaq üçün düçar etdiyi ən böyük imtahanlar onun övladlarının erkən yaşlarında dünyalarını dəyişmələri oldu. Belə ki, o, səkkiz övladından yeddisini xəstəlik və s. kimi müxtəlif səbəblər üzündən itirmiş, yalnız bir oğlu sağ qalmışdı. Lakin bu müsibətlər bu yeganə müctəhidə xanımın əzm və iradəsinə xələl gətirə bilməmişdi. Bu isə onu göstərir ki, əgər qadın təkamül yoluna qədəm qoyar, Allahı öz əməllərinin Naziri, bütün məxluqatın Maliki bilərsə, hətta övladlarının itkisi belə onun ixtiyarını əlindən ala bilməz .

Müctəhidə xanım Seyidə Nüsrət Əmin şiə aləminin görkəmli alimlərindən və ilahi övliyalardan biri idi. Bütün ömrünü İslam maarifinin təlim-təhsilinə sərf edən Əmin xanım özündən sonra Quran təfsiri, hədis, hikmət, fiqh, üsul və əxlaq sahələrinə həsr edilmiş qiymətli əsərlərini yadigar qoydu. Bu görkəmli xanımın bəzi əsərləri bunlardan ibarətdir:

  1. “Əl-Ərbəinul-Haşimiyyə” birinci əsəridir.
  2. “Təfsir məxzənul-urfan” 15 cild, bütün Quranın təfsiri
  3. “Cameul-şitat”
  4. “Nəfəhatul-Rəhmaniyyə” və s.

Əmin İsfahani xanım özündən sonra qiymətli əsərlər yadigar qoymaqla yanaşı, bir çox şagirdlər də tərbiyə etmiş və məktəblər, mədrəsələr təsis etmişdir.

Elm aləmində böyük xidmətlər göstərən, islami maariflənmənin avanqardı və ideoloqu olan bu xanım hicri şəmsi tarixinin 1363-cü ilində 97 yaşında vəfat etdi və Allahın rəhmətinə qovuşdu.

Mütərcim: Ruhəngiz Həşimova